Londra öncesi faizde ‘U’ dönüşü

1 Haziran’dan itibaren uygulanmaya başlanacak sadeleştirme operasyonunun ardından dövizde çıkış durdu, düşüş başladı. Faiz kararının ardından dövizin düşüşe geçmesi, “Faizi dış mihraklar yükseltiyor” tezini de çürüttü. Merkez Bankası eski Başkanı Durmuş Yılmaz, geçen hafta SÖZCÜ’ye yaptığı açıklamada faizde acilen sadeleştirmeye gidilmesini önermiş, ardından da siyasilerin devreden çıkıp Merkez’i rahat bırakmaları tavsiyesinde bulunmuştu.

İNATLAŞMIYORUZ MESAJI

Merkez Bankası, dün sürpriz bir kararla para politikası operasyonel çerçevesine ilişkin sadeleşme sürecinin tamamlandığını, uygulamaya 1 Haziran 2018’de başlanacağını bildirdi. Oysa sadeleştirmenin 7 Haziran’da gerçekleştirileceği açıklanmıştı. Faiz operasyonunun erkene alınmasında Şimşek ile Çetinkaya’nın Londra’ya yapacağı ziyaretin etkili olduğu, bu adımla Türkiye’nin uluslararası finans çevrelerine, “Piyasalarla inatlaşmıyoruz, ekonominin gereğini yapmaya hazırız” mesajı vermek istediği ifade ediliyor. Bu adım aynı zamanda Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın daha önce Londra’da Merkez Bankası bağımsızlığını tartışmaya açan açıklamalarından da ‘U’ dönüş olarak nitelendiriliyor.

ssssFAİZ NE OLDU?

Merkez Bankası ‘sadeleştirme’ ile birlikte yaklaşık iki yıldır yüzde 8 olan politika faizi olarak da bilinen bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 16.50’ye çıkararak GLP ile eşitledi. Merkez Bankası ayrıca gecelik borç verme faizinin bu oranın 1.5 puan üzerinde, gecelik borç alma faizini de yine bu oranın 1.5 puan altında olacağını ilan etti. Buna göre Merkez Bankası 1 Haziran’dan itibaren, bir haftalık borç almak isteyen bankalara yüzde 16.5’ten, gecelik borçlanmak isteyen bankalara ise gerektiğinde yüzde 18 faiz uygulayabilecek. Elindeki fazla nakdi gecelik olarak Merkez’e verecek bankalara ise yüzde 15 faiz ödenecek. Merkez ayrıca, fonlamanın haftalık vadeye kaydırılması için bir haftalık geçiş süreci uygulayacak. Bu süreçte, ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin mevcut para politikası duruşuyla uyumlu gerçekleşmesi için 7 Haziran 2018 tarihine kadar (dahil) gecelik borç verme ve Geç Likidite Penceresi (GLP) faiz oranları yüzde 16.5 olarak uygulanacak.

NE ANLAMA GELİYOR?

Sadeleştirme, faizdeki belirsizliğin yerine öngörülebilirliğin getirilmesi anlamına geliyor. Merkez Bankası, bu sadeleştirme adımıyla geleneksel bir para politikası aracı olmayan GLP yöntemini bıraktı, piyasayla olan iletişimini netleştirerek daha öngörülebilir bir hale getirdi. Merkez Bankası bu adım öncesinde bir haftalık repo faizini yüzde 8, gecelik borç verme faizini yüzde 9.25 ve gecelik borç alma faizini de yüzde 7.15 olarak uyguluyordu. Ancak piyasa fonlamasını normalde olağanüstü durumlarda kullanılan GLP üzerinden yapıyordu. Yani repo faizi ilan edilmiş olmasına rağmen fiilen uygulanmıyor, gerektiğinde GLP faizleri yükseltilerek kamuoyuna sanki faizler arttırılmamış gibi bir mesaj verilmeye çalışılıyordu. MB’nin uyguladığı bu yöntem, Merkez Bankası’nın siyasilerin emriyle hareket ettiği, bağımsızlığını kullanamadığı gibi olumsuz bir algıya yol açıyor, bu nedenle dövizdeki tırmanış durdurulamıyordu.

YENİ SİSTEM NASIL İŞLEYECEK

* MB, GLP sistemini rafa kaldırdı. Eski sisteme döndü.
* Merkez Bankası’nın bir haftalık repo faizi yüzde 8’den yüzde 16.5’e yükseldi. Yüzde 16.5’luk bu oran şimdiye kadar GLP faizi olarak uygulandığı için belirsizliğe yol açıyordu.
* Merkez Bankası, bankaların ihtiyacı olan TL’yi yine yüzde 16.5’ten satacak. Bu yönüyle fiilen bir faiz artışı gerçekleşmedi. Ancak repo faizi yüzde 8’den yüzde 16.5’e yükseldiği için artık ‘Faizi her an yüzde 8’e düşürebilirim’ mesajının anlamı kalmadı.
* Yeni sisteme göre bankalar paraya sıkışıp gecelik borçlanma yapmak zorunda kaldıklarında Merkez Bankası’na yüzde 18 faiz ödemek zorunda kalacak. Bu da bankaların acil kaynak edinme maliyetinin yükseleceği, dolayısıyla da TL’nin değerleneceği anlamına geliyor.
* Bankalar ellerinde kalan gecelik fazla kaynağı ise Merkez Bankası’na yüzde 15 faizle satabilecek. Dolayısıyla Merkez, gecelik para alım ve satımından büyük miktarlarda kâr elde edecek.
* Yüzde 16.5’lik faiz oranı sabit değil. MB bu oranı piyasalardaki gelişmelere göre düşürebileceği gibi yükseltme yoluna da gidebilecek. Bu oran inse de çıksa da gecelik borç verme faizi yeni faiz oranının 1.5 puan üzerinde, borç alma faizi ise 1.5 puan altında olacak.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir